"-mi" edatı Türkçede soru, pekiştirme, şart ve zaman gibi farklı anlamlarda kullanılabilir. Soru kökenli bir edat olsa da, her zaman soru anlamı taşımaz.
-
Soru anlamı: En yaygın kullanımıdır. Cümleye soru anlamı katar. Örneğin: "Eve geldin mi?"
-
Pekiştirme anlamı: Bir özelliği vurgulamak için kullanılır. Örneğin: "Güzel mi güzel bir elbise."
-
Şart anlamı: "-se" şart eki yerine kullanılabilir. Örneğin: "Yağmur yağdı mı maç iptal olur." (Yağmur yağarsa maç iptal olur.)
-
Zaman anlamı: Bir eylemin gerçekleşmesiyle başka bir eylemin gerçekleştiği zamanı belirtir. Genellikle "…ınca, …ince" anlamında kullanılır. Örneğin: "Güneş doğdu mu kuşlar öter." (Güneş doğunca kuşlar öter.)
Şimdi şıklardaki cümleleri inceleyelim:
-
A) Hızlı mı hızlı bir spor araba alacakmış: Burada "-mi" edatı pekiştirme anlamında kullanılmıştır. Arabanın hızını vurgulamaktadır.
-
B) Sen güldün mü bahar olur yaz olur: Bu cümlede "-mi" edatı zaman anlamında kullanılmıştır. "Sen güldüğün zaman bahar olur yaz olur" anlamına gelir. Yani senin gülme eylemin gerçekleştiğinde baharın ve yazın geldiği zamanı ifade eder.
-
C) Bir sıcak kahve alabilir miyim?: Burada "-mi" edatı soru anlamında kullanılmıştır. Kahve alma isteğini soru şeklinde ifade etmektedir.
-
D) Bu yaştan sonra araba sürebilir miyim?: Bu cümlede de "-mi" edatı soru anlamında kullanılmıştır. Araba sürme ihtimalini soru şeklinde sormaktadır.
-
E) Bir bakışla yakmadın mı bu ömrü?: Bu cümlede "-mi" edatı soru anlamında kullanılmıştır ve aynı zamanda sitem anlamı da içermektedir. "Yakmadın mı?" ifadesi, karşıdaki kişiye bir suçlama yöneltmektedir.
Dolayısıyla, "-mi" edatının zaman anlamında kullanıldığı şık B) şıkkıdır.
