Mustafa Kemal Paşa, Nutuk’ta Samsun’a çıktığı gün ülkenin içinde bulunduğu durumu çok zor ve karanlık olarak anlatmıştır. O dönemde Osmanlı Devleti, Mondros Ateşkes Anlaşması’nın ardından fiilen işgal edilmiş, ordusu dağıtılmış ve halk umutsuz bir haldeydi. İstanbul Hükûmeti işgallere karşı etkisiz kalmış, hatta bazı yöneticiler mandacılık fikrini savunarak güçlü bir devletin himayesine girmeyi çözüm olarak görmüştü. Anadolu’nun birçok bölgesi işgal altındaydı ve halk korku içindeydi. Bazı bölgelerde direniş hareketleri başlasa da bunlar dağınık ve örgütsüzdü.
Eğer ben de o dönemde olsaydım, Mustafa Kemal Paşa gibi halkı örgütleyerek bağımsızlık için mücadele etmeyi önerirdim. Öncelikle halkın bilinçlenmesi için mitingler düzenleyerek işgallere karşı halkın tepkisini artırırdım. Daha sonra, askerî gücümüzü yeniden oluşturmak ve direnişi örgütlemek için bölgesel cemiyetleri bir araya getirerek güçlü bir direniş hattı oluştururdum. Ayrıca, halkın moralini yükseltmek ve bağımsızlık ruhunu canlandırmak için basın ve iletişim araçlarını kullanarak mücadelemizi tüm ülkeye duyururdum. Sonuç olarak, bağımsızlık için tek yol, halkın birleşerek işgale karşı topyekûn mücadele etmesiydi ve Mustafa Kemal Paşa da tam olarak bunu yaparak Millî Mücadele’yi başlatmıştır.
