Tamlananı adlaşmış sıfat olan ad tamlamasını bulmak için şu kurala bakalım:
Ad tamlamasında tamlanan kısmı, aslında bir sıfat olan ancak isim görevinde kullanılan bir kelime olmalıdır.
Örneğin: "Gençlerin coşkusu" → "gençler" isimdir, "coşkusu" isimdir.
Ama "Yaşlıların saygınlığı" → "yaşlılar" aslında "yaşlı insanlar" anlamında adlaşmış sıfattır.
Seçenekleri inceleyelim:
-
A) Gençlerin içinde bulundukları duruma yönelik tepkilerini → "gençler" zaten çoğul isim, adlaşmış sıfat değil.
-
B) Delikanlının olayı soğukkanlılıkla çözmesi → "delikanlının" isimdir, adlaşmış sıfat değil.
-
C) Yaşlı adamın soluksuz kalışı → "yaşlı adamın" tamlayanı sıfat + isim, tamlanan "soluksuz kalışı" isim. Tamlanan adlaşmış sıfat değil.
-
D) … bir kenar mahalle güzeliydi → "güzeli" tamlanan, "kenar mahalle" tamlayan. "Güzel" adlaşmış sıfat değil, doğrudan isim.
-
E) … bilimsel düşünceye sahip olanların artması → "sahip olanların" tamlayan kısmı "olanlar" adlaşmış sıfat (sıfat-fiil), tamlanan "artması". Tamlanan adlaşmış sıfat değil ama burada tamlayan adlaşmış sıfat. Soru tamlananı adlaşmış sıfat olan diyor.
Yeniden bakalım:
Tamlanan adlaşmış sıfat olacak, yani tamlanan kısmın kendisi sıfat kökenli isim olmalı.
Örnek: "Yoksulların umudu" → "umudu" isimdir, adlaşmış sıfat değil.
"Büyüklerin küçüğü" → "küçüğü" adlaşmış sıfat (küçük olan kişi/şey).
Seçeneklerde tamlanan kısmı adlaşmış sıfat olan:
-
C → "Yaşlı adamın soluksuz kalışı" → "kalışı" adlaşmış sıfat değil, isim-fiil.
-
D → "bir kenar mahalle güzeliydi" → "güzeli" adlaşmış sıfat (güzel olan kişi/şey). Tamlanan "güzeli" adlaşmış sıfat. Tamlayan "kenar mahalle". Evet bu doğru.
Cevap: D
