Doğrudan anlatım ve dolaylı anlatım, bir başkasının sözünü aktarma biçimleri arasındaki temel farklılıkları gösterir.
Doğrudan Anlatım
Doğrudan anlatımda, bir kişinin sözü veya düşüncesi, o kişinin söylediği gibi, hiçbir değişikliğe uğramadan aktarılır. Bu tür cümlelerde genellikle aktarılan söz, tırnak işaretleri (" ") içine alınır veya sözden önce virgül (,) kullanılır ve aktaran kişinin sözü olduğu gibi korunur.
Burada, öğretmenin sözü tam olarak onun ağzından çıktığı şekliyle verilmiştir.
Dolaylı Anlatım
Dolaylı anlatımda ise bir kişinin sözü veya düşüncesi, sözü aktaran kişinin kendi ifadeleriyle ve genellikle bir yargıya bağlanarak aktarılır. Aktarılan sözde, kip, kişi veya zaman değişiklikleri yapılabilir ve genellikle cümlenin sonuna "-diğini, -eceğini, -mesini" gibi ekler getirilerek yüklem "söyledi, belirtti, istedi" gibi fiillerle tamamlanır.
Burada, öğretmenin sözü aktaran kişinin ağzından yeniden biçimlendirilmiş, asıl cümlede kullanılan "olacak" ifadesi "olacağını" şekline dönüştürülmüştür.
Temel Fark
Temel fark, doğrudan anlatımın kaynak kişinin sözünü olduğu gibi koruması, dolaylı anlatımın ise o sözü aktaran kişinin diline uyarlayarak özetlemesi veya değiştirmesidir. Yani doğrudan anlatım alıntıdır, dolaylı anlatım ise bu alıntının yorumlanarak aktarılmasıdır.
