"Özne" nedir ve kaç çeşittir?

Question

<span itemprop="name">&quot;Özne&quot; nedir ve kaç çeşittir?</span>

Answer 1

Özne, cümlenin temel ögelerinden biridir ve yüklemin bildirdiği işi yapan veya yüklemin bildirdiği durumda bulunan varlıktır. Yükleme sorulan "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.

Özne, türlerine göre iki ana başlıkta incelenir, bunlar da kendi içlerinde çeşitlenir:

1. Gerçek Özne

İşi bizzat yapan veya durumu üzerine alan varlığın cümlede açıkça bulunduğu özne çeşididir. Gerçek özneler ikiye ayrılır:

• Açık Özne: Cümlede kelime olarak açıkça yazılı olan öznedir.

  • Örnek: Çocuklar bahçede top oynuyor. (Oynayan kim? Çocuklar)

• Gizli Özne: Cümlede bir kelime olarak yer almayan, ancak yüklemin şahıs ekinden anlaşılan öznedir. Cümlenin öge dizilişine dahil edilmez, sadece var olduğu belirtilir.

  • Örnek: Yarın toplantıya mutlaka katılacağım. (Katılacak olan kim? Ben)

2. Sözde Özne

Eylemin başkası tarafından yapıldığı edilgen çatılı cümlelerde, işi yapan değil işten etkilenen unsurun özne gibi göründüğü durumdur. Aslında işi yapan belli değildir, işten etkilenen nesne özne konumuna geçmiştir.

• Örnek: Bütün sokaklar temizlendi. (Temizlenen ne? Bütün sokaklar. Temizleme işini yapan belli olmadığı için bu bir sözde öznedir.)

Özetle, özne türleri bu şekilde açık özne, gizli özne ve sözde özne olarak sınıflandırılır.