Bağlaç olan "-ki" ile ek olan "-ki" arasındaki temel fark, bunların cümleden çıkarılıp çıkarılamaması ve yazılış şekilleridir. Ayrıca bu iki "-ki", cümlede farklı görevler üstlenirler.
1. Bağlaç Olan "-ki"
Özelliği:
-
İki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
-
Her zaman ayrı yazılır.
-
Cümleden çıkarıldığında cümle anlamca daralsa da, gramer yapısı bozulmaz.
-
"Ler/lar" çoğul eki getirilemez.
20 Örnek Cümle:
-
Öyle hızlı konuştu ki kimse bir şey anlamadı.
-
Biliyorum ki sen bu işin üstesinden geleceksin.
-
Erken gel ki yer bulabilelim.
-
Gördüm ki masadaki her şeyi dağıtmışlar.
-
Duydum ki yarın tatile çıkıyormuşsunuz.
-
Anladım ki ona güvenmek büyük hataydı.
-
Sanki hava bugün daha soğuktu ki montumu yanıma almadım. (Burada "sanki" kalıplaşmıştır.)
-
Siz de iyi bilirsiniz ki o asla yalan söylemez.
-
Gezdim ki gözüm gönlüm açılsın.
-
Çalışmamış ki başarılı olsun.
-
Demek ki o da bizimle aynı fikirdeymiş.
-
Sanıyorum ki bu yıl hepimiz çok başarılı olacağız.
-
O kadar güzel anlattı ki herkes hayran kaldı.
-
Gel gör ki o, benim dediklerimi hiç dinlemedi.
-
Unutma ki söz vermek büyük sorumluluktur.
-
Söyledi ki dersler iki saat sürecekmiş.
-
Fırsat bu fırsat ki kaçırmak olmaz.
-
Çok geç fark ettim ki anahtar içeride kalmış.
-
Gözleri öyle parlıyordu ki sanki yıldızdı.
-
İstiyorum ki bu konuyu bir kez daha anlatsın.
2. Ek Olan "-ki" (İlgi Eki veya Sıfat Yapan Ek)
Özelliği:
-
Sözcüğe bitişik yazılan bir ektir.
-
Ayrılmaz bir parçası olduğu için cümleden çıkarıldığında cümlenin gramer yapısı bozulur veya anlamı çok değişir.
-
"Ler/lar" çoğul eki getirilebilir ("bendekiler", "evdekiler" gibi).
-
İki tür görevi vardır:
-
İlgi Zamiri (-ki): Bir ismin yerini tutar (örneğin, "senin araban" yerine "seninki").
-
Sıfat Yapan Ek (-ki): Sözcüğü niteleyerek sıfat yapar (genellikle zaman veya yer bildirir).
20 Örnek Cümle:
-
Duvardaki saat durmuş. (Sıfat yapan ek)
-
Benim kalemim bitti, seninkini kullanabilir miyim? (İlgi zamiri)
-
Akşamki yemek çok lezzetliydi. (Sıfat yapan ek)
-
Oturma odasındaki koltuklar yenilendi. (Sıfat yapan ek)
-
Benim notlarım yüksek, seninkiler nasıl? (İlgi zamiri, çoğul eki almıştır.)
-
Yarınki toplantı iptal edilmiş. (Sıfat yapan ek)
-
Bahçedeki güller yeni açmış. (Sıfat yapan ek)
-
Bizim evimiz onlarınkinden daha büyük. (İlgi zamiri, hal eki almıştır.)
-
Çantadaki defterleri masaya bıraktım. (Sıfat yapan ek)
-
Dünkü olay herkesi şaşırttı. (Sıfat yapan ek)
-
Penceredeki yansıma beni korkuttu. (Sıfat yapan ek)
-
Senin gömleğin buruşmuş, benimkini giyebilirsin. (İlgi zamiri)
-
Kitabın ön sayfasındaki notu okudun mu? (Sıfat yapan ek)
-
Sabahki uykumuzu alamadık. (Sıfat yapan ek)
-
Önümüzdeki hafta işler daha yoğun olacak. (Sıfat yapan ek)
-
Buradaki insanlar çok sıcakkanlı. (Sıfat yapan ek)
-
Benim arabam bozuldu, seninkiyle gidebiliriz. (İlgi zamiri)
-
Yolun sağındaki ev satılmış. (Sıfat yapan ek)
-
Bu yılkiler geçen yılkilerden daha zor. (İlgi zamiri, iki kez kullanılmıştır.)
-
Evdeki hesap çarşıya uymadı. (Sıfat yapan ek)
