12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinin şiir ünitesi aslında Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri üzerine kurulu çok kapsamlı bir konu. Bu üniteyi çalışırken dönemleri ve anlayışları birbirinden ayırmak işimizi çok kolaylaştırıyor çünkü her grubun şiire bakışı birbirinden tamamen farklı.
İlk olarak karşımıza Saf Şiir yani Öz Şiir anlayışı çıkıyor. Bu şairler için önemli olan şey şiirin dili, ahengi ve sanatsal değeridir. Siyasetten uzak durup estetiği ve musiki uyumunu önemsiyorlar. Burada bilmemiz gereken en önemli isimlerin başında Necip Fazıl Kısakürek geliyor, onun Çile ve Kaldırımlar adlı eserlerini mutlaka bilmeliyiz. Bir diğer önemli isim Ahmet Hamdi Tanpınar, o da rüya ve zaman kavramlarını çok işler ve Bütün Şiirleri adlı eseriyle tanınır. Ayrıca Ölüm Şairi olarak bildiğimiz Cahit Sıtkı Tarancı'nın Otuz Beş Yaş şiiri ve Düşten Güzel adlı kitabı bu akımın en net örneklerindendir. Sembolizm akımından etkilenen Ahmet Muhip Dıranas'ın Fahriye Abla şiiri ve Kırık Saz eseri de yine bu grupta yer alıyor.
Sonrasında Toplumcu Gerçekçi şiirle karşılaşıyoruz. Bu grup, saf şiircilerin tam tersine sanatın toplum için yapılması gerektiğini savunuyor. Emek, işçi hakları ve başkaldırı gibi konuları serbest nazımla yazıyorlar. Bu akımın tartışmasız lideri Nazım Hikmet Ran'dır. Onun 835 Satır, Memleketimden İnsan Manzaraları ve Kuvayi Milliye Destanı adlı eserleri çok kritiktir. Ayrıca Rıfat Ilgaz'ın Sınıf ve Attila İlhan'ın Sisler Bulvarı ile Ben Sana Mecburum adlı şiir kitapları bu anlayışın veya bu anlayışa yakın duruşun en popüler eserleri arasında sayılabilir.
Bir diğer başlık ise Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren şairler. Bu isimler hece ölçüsünü kullanmaya devam edip vatan sevgisi, Anadolu ve kahramanlık konularını işliyorlar. Burada Bayrak Şairi olarak tanıdığımız Arif Nihat Asya çok önemli, onun Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor ve Dualar ve Aminler eserlerini unutmamak lazım. Gurbet şairi olarak bilinen Kemalettin Kamu'nun Bingöl Çobanları şiiri de bu dönemin ruhunu çok iyi yansıtır. Orhan Şaik Gökyay ise Bu Vatan Kimin şiiriyle hafızalarımıza kazınmıştır.
Daha sonra Garip Akımı yani Birinci Yeni ortaya çıkıyor. Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat üçlüsü, şiirdeki tüm kuralları, kafiyeyi ve ölçüyü reddedip sokağın dilini şiire sokuyorlar. Orhan Veli Kanık'ın Garip, Vazgeçemediğim ve Destan Gibi eserleri bu akımın manifestosu gibidir. Melih Cevdet Anday'ın Rahatı Kaçan Ağaç şiiri de yine bu dönemin en bilinen örneklerindendir.
Garipçilere tepki olarak doğan İkinci Yeni akımı ise şiiri tekrar zor anlaşılır, imgeli ve soyut bir hale getiriyor. Anlamı kapalı tutuyorlar ve sürrealizmden etkileniyorlar. Cemal Süreya'nın Üvercinka ve Sevda Sözleri, Edip Cansever'in Yerçekimli Karanfil, Turgut Uyar'ın Dünyanın En Güzel Arabistanı ve Ece Ayhan'ın Kınar Hanımın Denizleri bu akımın başucu eserleridir. Sezai Karakoç da bu grupta yer almasına rağmen İslami bir duyarlılıkla yazar, onun Körfez, Şahdamar ve Hızırla Kırk Saat eserleri çok önemlidir.
Son dönemlerde ise Dini Değerleri ve Metafizik Anlayışı Öne Çıkaran şiir ile 1980 Sonrası şiiri görüyoruz. Dini duyarlılıkta Sezai Karakoç'un yanı sıra Cahit Zarifoğlu'nun Yedi Güzel Adam ve İşaret Çocukları kitapları ile Erdem Bayazıt'ın Sebep Ey adlı eseri ön plandadır. 1980 sonrası şiirde ise daha bireysel ve imgeci bir yapıya dönüş var; burada da Haydar Ergülen'in Karşılığını Bulamamış Sorular ve Hüseyin Atlansoy'un Şehir Konuşmaları gibi eserleri bilmemiz yeterli olacaktır.
