Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, yüklemin türüne göre diğerlerinden farklıdır?

Question

31. Yaz mevsiminin ilk günleriydi, dağılmasına rağmen denize karşı bakmak hevesindim. 

Sinop’a doğru şehir merkezine giderken birden denizden duyduğum yöresel pazarda kalabalığı görünce 

arabamı park edip doğruca limandaki çay bahçesine yöneldim. 

(II) Balığı giden sandallar ve küçük tekneler yüzüyordu. 

(III) Sinop’ta neler olup bittiğini öğrenmek için her şeyi bahçesinin önüne sordum. 

Kahvesini de denize nazır bir masaya yerleşip müşterilerinin sır, kahvesini yudumlarken neler içtiğini bildiğim ihtiyar emekli Mükerrem’den bir çay daha istedim. 

(IV) Sinopluların hatıraları incelenip sohbet ettikçe öğrenmiş Mükerrem’in getirdiği sımsıcak çayı yudumladım.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, yüklemin türüne göre diğerlerinden farklıdır?

A) I  

B) II  

C) III  

D) IV  

E) V

NOT: ✨ Bu sorumu objektif, tarafsız bir şekilde  cevap verecek kardeşlerimiz varsa içimizde lütfen profilime girip baştan aşağı cevaplanmamış diğer sorularımı da cevap verebilirler mi?

Bu soruyu ayrıntılı bir şekilde konu başlığı ve şıklarıyla beraber konu anlatım yapabilecek var mı? ÖSYM nerelerden sorar? Bir hoca tadında. Sizden ders çalışıyorum da lütfen upuzun konu anlatım yapar mısınız?

Answer 1

Cümle türleri konusu ÖSYM’nin her yıl mutlaka sorduğu temel konulardan biridir ve karşımıza genellikle dört ana başlıkta çıkar. Bu soruda bizden istenen "yüklemin türüne göre" ayrımı yapmamızdır. Bir cümlenin yükleminin türü sorulduğunda bakmamız gereken tek şey yüklemin isim mi yoksa fiil mi olduğudur. Eğer yüklem bir iş, oluş veya hareket bildiriyorsa fiil cümlesidir; bir kavramı veya varlığı karşılıyorsa isim cümlesidir.

I numaralı cümlede yüklem "çevirdim" kelimesidir. Çevirmek bir eylem bildirdiği için bu cümle yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. II numaralı cümlede iki yargı birbirine bağlanmış olsa da temel yüklem "yöneldim" sözcüğüdür. Yönelmek de yine bir hareket ve eylem ifade ettiği için bu da bir fiil cümlesidir. IV numaralı cümlede yüklem "istedim" kelimesidir. İstemek eylemi mastar eki alabildiği için bu cümle de fiil cümlesi kategorisine girer. V numaralı cümlede ise yüklem "yudumlarken" kelimesi gibi görünse de aslında bu cümle bir eksiltili cümle veya devam eden bir yapı gibi duruyor ancak parçanın genel akışında yüklem görevindeki sözcükler fiil soyludur.

III numaralı cümleye baktığımızda ise durum değişiyor. Bu cümlenin yüklemi "en doğru adrestir" ifadesidir. "Adres" kelimesi bir isimdir ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. İsim soylu bir sözcük yüklem görevinde kullanıldığı için III numaralı cümle diğerlerinden farklı olarak bir isim cümlesidir. Bu tip sorularda genellikle dört seçenek fiil cümlesi, bir seçenek isim cümlesi (veya tam tersi) şeklinde verilir. Sınavda özellikle "mak-mek" mastar ekini alıp alamadığına bakmak en hızlı yöntemdir. İsim cümlelerinde yüklem genellikle bir sıfat tamlaması veya isim tamlaması şeklinde de karşımıza çıkabilir, tıpkı buradaki "doğru adres" örneğinde olduğu gibi.

Cümleleri yüklemin türüne göre ayırırken kelimenin köküne değil, aldığı eklerle beraber son haline bakmak çok önemlidir. Örneğin "gül" kelimesi hem çiçek olan isim hem de gülmek olan fiil olabilir, bu yüzden cümlenin anlamından yüklemin hangi türde olduğunu çıkarmak gerekir. Bu soruda III. cümlede "adres" bir varlığın adı olduğu için cevap C şıkkıdır.