30 kez görüntülendi
Türkçe kategorisinde  

2 Cevaplar

0 beğenilme 0 beğenilmeme
 

 Türkçede yer alan bir kelimenin ilk hecesinde eğer düz ünlü (a, e, ı, i) yer alıyorsa, ondan sonraki hecelerde mutlaka düz ünlü barındırmak zorundadır. Aynı şekilde eğer bir kelimenin ilk hecesine yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) bulunuyorsa, bir sonraki hece aynı şekilde yuvarlak (u, ü,) ya da düz-geniş (a, e) ile bitmek zorundadır. Bu konuya uyan kelimeler için ise küçük ünlü uyumu denmektedir. Burada karıştırılmaması gereken durum sadece yuvarlak ünlüler ile başlayıp sonundaki durumdur. Ancak bazı örnekler ele alınarak detaylı incelendiği zaman anlamını kolaylıkla idrak etmek mümkün.

 Bunu basit bir örnekle açıklamak gerekirse;

 İlk hece a, e, ı, i = sonraki hece a, e, ı, i

 İlk hece o, ö, u, ü, = sonraki hece u, ü ya da a, e

 Bu şekilde farklı çalışmalar yaparak ve değişik kelimeleri incelemek suretiyle, küçük ünlü uyumunu rahatlıkla anlayabilirsiniz.

Küçük Ünlü Uyumu Örnekleri

 Burada hem küçük ünlü kuralına uyan hem de uymayan kelimeler bulunmaktadır.

 Küçük Ünlü Uyumuna Uyan Kelimeler: Defter, silgi, sokak, cadde, kitaplık, muhtar, emek, filizlenmek, heyecan, hesap ve hasta gibi pek çok kelime bulunmaktadır.

 Küçük Ünlü Uyumuna Uymayan Kelimeler: Yamuk, çamur, yağmur, sosyoloji, horoz, karpuz, avuntu ve ümit gibi daha pek çok farklı kelimeden bahsetmek mümkün.

0 beğenilme 0 beğenilmeme
 

Bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur: anlaşmalı, bilek, çilek, ısırmak, ılıklaşmak, kayıkçı, seslenmek, yeşil; boyunduruk, börekçi, çocuk, güreşmek, ocakçı, odun, özlemek, sürmek, vurmak, yoklamak, yorgunluk, yumurta, yüreksiz vb.

Küçük ünlü uyumuna aykırı Türkçe kelimeler de vardır: avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavurmak, kavuşmak, savurmak, yağmur vb.

Küçük ünlü uyumu, alıntı kelimelerde aranmaz: aktör, alkol, bandrol, daktilo, kabul, doktor, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur vb.

Küçük ünlü uyumuna aykırı bazı kelimelere getirilen ekler, kelimenin son ünlüsüne uyar: kavun-u, konsolos-luk, muzır-lık, müzik-çi, yağmur-luk vb.

       Bazı alıntı kelimelerde ekler bu uyuma girmez: alkol-lü, kabul-ü, bandrol-lü, saat-lik vb.

-ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar: bugünkü, dünkü, öbürkü vb.

      Büyük ve küçük ünlü uyumuyla ilgili yukarıdaki kurallar aşağıdaki çizelgede de gösterilmiş ve örneklendirilmiştir:

 

a → a, ı (takar, alır)

o → u, a (omuz, oya)

e → e, i (geçer, gelir)

ö → ü, e (ölçü, ördek)

ı → ı, a (kılıç, kısa)

u → u, a (uzun, ufak)

i → i, e (ilik, ince)

ü → ü, e (ütü, ürkek)

Hoş geldiniz, onlineodev.com sizlere sorularınızın diğer kullanıcılarımız tarafından cevaplanması için bir ortam sağlar.
  1. fahri

    15766 puan

  2. Miyase

    11261 puan

  3. murat

    8189 puan

  4. sevgi

    6769 puan

  5. kemal

    5860 puan

13.8k soru

14.1k cevap

66 yorum

682 kullanıcı

...