Türk toplumuna laikliği getiren Atatürk olmuştur. Laik inkılabın Türkiye’deki gelişimi, Batı’daki gibi adım adım yürünerek ulaşılan bir aşama sonucu olmamıştır. Bu ilke, Osmanlı Dönemi’nin son zamanlarında bazı aydınlarca düşünülmüş ve ilkenin gerçekleştirilmesi için bazı girişimlerde bulunulmuştur. Fakat bu ilkeye kimi çevreler karşı çıkmış ve ilkenin hayat bulması engellenmiştir. Türkiye, laik bir devlet vasfına ancak Cumhuriyet Dönemi’nde ulaşabilmiştir.
Hukuksal ve toplumsal kurumlarıyla dinî esas ve kurallara dayalı bir topluluğun birdenbire laik ve çağdaş cumhuriyet hâline dönüştürülmesi, Yakın Çağ’ın en dikkat çeken yapısal olaylarından biri olarak değerlendirilebilir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Atatürk inkılaplarıyla birlikte laik bir özellik kazanmasının dine karşı olumsuz bir yaklaşım olarak değil, aksine din ve vicdan hürriyetini geliştirmeye yönelik bir inkılap olduğunu anlayabilmek için Atatürk’ün bu konuda söylediği aşağıdaki sözlerini okuyunuz.
• “Din lüzumlu bir müessesedir. Dinsiz milletlerin devamına imkân yoktur. Yalnız şurası var ki din, Allah ile kul arasındaki bağlılıktır.”
• “Bizim dinimiz en makul ve en tabii bir dindir ve ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur. Bir dinin tabii olması için akla, fenne, ilme ve mantığa tetabuk etmesi (uygun gelmesi) lazımdır. Bizim dinimiz bunlara tamamen mutabıktır (uygundur)...”
• “Laiklik, yalnız din ve dünya işlerinin ayrılması demek değildir. Tüm yurttaşların vicdan, ibadet ve din özgürlüğü de demektir.”
• “Türk milleti daha dindar olmalıdır, yani bütün sadeliği ile dindar olmalıdır, demek istiyorum. Dinimize, bizzat hakikate nasıl inanıyorsam buna da öyle inanıyorum. Şuura aykırı, ilerlemeye mâni hiçbir şey ihtiva etmiyor...”
• “Milletimiz din ve dil gibi kuvvetli iki fazilete maliktir. Bu faziletleri hiçbir kuvvet, milletimizin kalbi ve vicdanından çekip alamamıştır ve alamaz.”
Atatürk’ün din ve laiklikle ilgili yapmış olduğu bu açıklamalardan da anlaşıldığı gibi laiklik, ne dinsizliktir ne de dine zıt bir ilkedir.
