Endokrin bezleri, hormon adı verilen kimyasal maddeleri üreten ve doğrudan kana veren bezlerdir. Hormonlar, vücuttaki organların işlevlerini düzenleyerek, iç ortamın dengesini (homeostasis) sağlarlar. Hormonlar, hedef organlara kan yoluyla taşınırlar ve sadece belirli reseptörlere sahip olan hücrelere etki ederler.
Endokrin sistem, aşağıdaki endokrin bezlerden oluşur:
-
Hipotalamus: Beynin bir parçasıdır ve endokrin sistemin koordinasyon merkezidir. Hipofiz bezini uyararak veya baskılayarak diğer endokrin bezlerin çalışmasını kontrol eder. Ayrıca oksitosin ve antidiüretik hormon (ADH) gibi bazı hormonları üretir ve arka hipofize taşır.
-
Hipofiz: Beynin alt kısmına bağlı fasulye tanesi büyüklüğünde bir bezdir. Ön hipofiz ve arka hipofiz olmak üzere iki bölümden oluşur. Ön hipofiz, tiroid uyarıcı hormon (TSH), büyüme hormonu (GH), adrenokortikotropik hormon (ACTH), folikül stimüle edici hormon (FSH), lüteinizan hormon (LH) ve prolaktin gibi hormonları salgılar. Arka hipofiz ise hipotalamustan gelen oksitosin ve ADH hormonlarını depolar ve salgılar.
-
Tiroid: Boynun ön kısmında bulunan kelebek şeklinde bir bezdir. Tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) gibi tiroid hormonlarını salgılar. Bu hormonlar metabolizmayı, büyümeyi, gelişmeyi ve vücut ısısını etkilerler. Ayrıca tiroid bezi kalsitonin adlı bir hormon da salgılar. Bu hormon kandaki kalsiyum seviyesini düşürür.
-
Paratiroid: Tiroid bezinin arkasında bulunan dört küçük bezdir. Parathormon (PTH) adlı bir hormon salgılar. Bu hormon kandaki kalsiyum seviyesini yükseltir.
-
Böbrek üstü: Böbreklerin üzerinde bulunan iki piramit şeklinde bezdir. Korteks ve medulla olmak üzere iki bölümden oluşur. Korteks, kortizol, aldosteron ve androjen gibi steroid hormonları salgılar. Medulla ise adrenalin ve noradrenalin gibi stres hormonları salgılar.
-
Pankreas: Mide ile ince bağırsağın arasında bulunan karma bir bezdir. Hem sindirim enzimleri hem de insülin ve glukagon gibi hormonları salgılar. İnsülin kandaki şeker seviyesini düşürürken, glukagon yükseltir.
-
Gonadlar: Eşeysel bezlerdir. Erkeklerde testisler, kadınlarda yumurtalıklar bulunur. Testisler testosteron, yumurtalıklar östrojen ve progesteron gibi cinsiyet hormonları salgılar.
