Yeryüzü şekillerinin haritalara aktarılma yöntemleri, coğrafya biliminin önemli bir konusudur. Haritalar, yeryüzünün küçültülmüş ve basitleştirilmiş birer modelidir. Yeryüzü şekillerini haritalara aktarmak için farklı yöntemler kullanılır.
Bu yöntemlerin bazıları şunlardır:
-
Renklendirme yöntemi: Bu yöntemde, yeryüzü şekillerinin yükselti veya derinlik özellikleri renklerle gösterilir. Renkler, yer şekillerini değil, yükselti veya derinlik basamaklarını temsil eder. Yeşil renk alçak yerleri, sarı renk orta yükseklikteki yerleri, kahverengi renk yüksek yerleri, mavi renk ise derin yerleri ifade eder. Renklendirme yöntemi, izohips veya kabartma yöntemi ile birlikte kullanılabilir.
-
Kabartma yöntemi: Bu yöntemde, yeryüzü şekilleri üç boyutlu olarak haritalara aktarılır. Yer şekilleri, gerçeğe yakın bir şekilde gösterilir. Bu yöntemle çizilen haritalarda yatay ve dikey olmak üzere iki farklı ölçek bulunur. Kabartma haritaları, taşınması güç ve maliyetlidir.
-
Gölgelendirme yöntemi: Bu yöntemde, yeryüzü şekillerinin eğim özellikleri gösterilir. Güneş ışınlarının yer şekilleri üzerine kuzeybatı yönünden 45° açı ile geldiği kabul edilerek arazi gösterilir. Gölgelerin açık veya koyu olması eğim hakkında bilgi verir. Gölgeler koyu ise eğim fazladır, açık ise eğim azdır. Bu yöntemde yükselti basamakları bulunmaz.
-
Tarama yöntemi: Bu yöntemde de yeryüzü şekillerinin eğim özellikleri gösterilir. Tarama çizgileri ile çizilirler. Eğim arttıkça tarama çizgilerinin boyları kısalır, sıklaşır ve kalınlığı artarken; eğimin az olduğu yerlerde tarama çizgileri uzar, seyrekleşir ve incelir. Tarama çizgileri yok ise o yerler düzlüktür.
-
İzohips yöntemi: Bu yöntemde, deniz seviyesine göre aynı yükseltide bulunan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen kapalı eğrilere izohips veya eş yükselti eğrisi denir. İzohipsler, haritalarda yer şekillerinin en gerçekçi biçimde gösterilmesini sağlar. İzohipslerin sıklığı veya aralığı eğimi belirtir. İzohipsler sık ise eğim fazladır, seyrek ise eğim azdır.
