Vücut sıvılarının su ve iyon dengesi, vücudun iç ortamının sabit ve dengeli bir şekilde tutulması anlamına gelir. Bu dengenin sağlanması, esas olarak beyin, böbrek ve kalp tarafından kontrol edilen sistem ile sağlanmaktadır. Böbrekler vücut sıvılarının volüm ve osmolalitesini dengede tutmak için, su ve elektrolitlerin alım ve renal atılımını kontrol eden başlıca organlardır.
Böbrekler, bu işlevi gerçekleştirirken, bazı hormonların etkisiyle çalışır. Vücut sıvılarının su ve iyon dengesini sağlayan başlıca hormonlar şunlardır:
-
Aldosteron: Böbrek üstü bezlerden salgılanan bir hormondur. Böbreklere etki ederek sodyum ve potasyum elektrolitlerinin emilimini düzenler. Sodyum emilimi arttıkça su da emilir ve kan basıncı yükselir. Potasyum ise idrarla atılır. Aldosteron salgısı, kan basıncının düşmesi veya potasyum seviyesinin yükselmesi durumunda artar.
-
Vazopressin (antidiüretik hormon): Hipofiz bezinden salgılanan bir hormondur. Böbreklere etki ederek suyun geri emilimini artırır. Su emilimi arttıkça kan hacmi ve basıncı yükselir. Vazopressin salgısı, kan osmolalitesinin yükselmesi veya kan hacminin azalması durumunda artar.
-
Renin: Böbreklerden salgılanan bir enzimdir. Kan basıncının düşmesi durumunda salgılanır ve anjiyotensin hormonunun oluşumunu başlatır. Anjiyotensin hormonu, kan damarlarını daraltarak kan basıncını yükseltir ve aldosteron salgısını uyarır.
-
Eritropoietin: Böbreklerden salgılanan bir hormondur. Kemik iliğinde kırmızı kan hücrelerinin üretimini uyarır. Kandaki oksijen seviyesi düştüğünde salgılanır.
