1921 Anayasası, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu olarak da bilinen, Türkiye’nin ilk anayasası niteliğindeki bir belgedir. 20 Ocak 1921’de Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmiştir. 23 madde ve bir ayrık maddeden oluşan kısa ve çerçeve bir anayasa olan bu belge, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışı ve yeni devletin kuruluşu sırasında Meclis’in meşruiyet arayışıyla ortaya çıkmıştır. Bu anayasanın en önemli özelliği, hakimiyeti kayıtsız şartsız millete vermesi ve idare usulünü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına dayandırmasıdır. Bu anayasa ile ayrıca meclis hükümeti şekli benimsenmiş, yürütme, yargı ve yasama tek çatı altında TBMM’de toplanmıştır.
Savaş devam ederken bir anayasa yapmaya neden gerek duyulduğunu şöyle açıklayabiliriz:
-
Savaş devam ederken bir anayasa yapmaya gerek duyulmasının sebebi, yeni kurulan devletin meşruiyetini sağlamak ve milli iradeyi temsil etmek içindir.
-
Savaş devam ederken bir anayasa yapmaya gerek duyulmasının sebebi, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışıyla ortadan kalkan eski düzenin yerine yeni bir düzen kurmak ve bu düzenin ilkelerini belirlemek içindir.
-
Savaş devam ederken bir anayasa yapmaya gerek duyulmasının sebebi, işgal güçlerine karşı direnişi örgütlemek ve güçlendirmek için halkın desteğini almak ve halka güven vermek içindir.
Bu anayasanın Milli Mücadele’ye nasıl bir katkı sağladığını şöyle değerlendirebiliriz:
-
Bu anayasanın Milli Mücadele’ye katkısı, hakimiyeti millete vererek milli bilincin oluşmasına ve milli ruhun canlanmasına yardımcı olmasıdır.
-
Bu anayasanın Milli Mücadele’ye katkısı, meclis hükümeti şekliyle yürütme, yargı ve yasama güçlerinin tek elde toplanmasıyla karar alma ve uygulama süreçlerinin hızlanmasına ve etkinleşmesine imkan vermesidir.
-
Bu anayasanın Milli Mücadele’ye katkısı, Bolşevik etkisinden kaynaklanan halkçılık düşüncesiyle halkın iktidarını ve sosyal adaleti savunmasına yön vermesidir.
