Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda eşey hücrelerinin üretilmesini sağlayan bir hücre bölünmesi türüdür. Mayoz bölünme sonucunda, ana hücreden kromozom sayısı yarıya inmiş ve genetik olarak farklı dört yavru hücre oluşur. Bu yavru hücreler, gamet adı verilen üreme hücreleridir. Örneğin, insanlarda mayoz bölünme sonucu sperm ve yumurta gametleri oluşur.
Mayoz bölünme, iki evreden oluşur: Mayoz-1 ve Mayoz-2. Her iki evrede de sırasıyla profaz, metafaz, anafaz ve telofaz adı verilen dört alt evre vardır. Mayoz bölünmenin evreleri ve özellikleri şöyle özetlenebilir:
-
Mayoz-1
-
Profaz-1: DNA iplikleri kısalır ve kalınlaşır. Kromozomlar çift olarak eşleşir ve kardeş olmayan kromatitler arasında gen alışverişi (krossing over) olur.
-
Metafaz-1: Eşleşen kromozomlar hücrenin ortasına dizilir. Bu dizilim rastgeledir.
-
Anafaz-1: Eşleşen kromozomlar birbirinden ayrılır ve zıt kutuplara doğru çekilir.
-
Telofaz-1: Kromozomlar kutuplara ulaşır. Hücre zarı boğumlanarak iki yavru hücre oluşturur.
-
Mayoz-2
-
Profaz-2: Yavru hücrelerde çekirdek zarı parçalanır. Kromozomlar mikrotübüllere bağlanır.
-
Metafaz-2: Kromozomlar hücrenin ortasına dizilir.
-
Anafaz-2: Kardeş kromatitler birbirinden ayrılır ve zıt kutuplara doğru çekilir.
-
Telofaz-2: Kardeş kromatitler kutuplara ulaşır. Hücre zarı boğumlanarak dört yavru hücre oluşturur.
