Türkiye’deki ovalar, çevrelerine göre alçakta kalan geniş düzlüklerdir. Ovaların oluşumunda akarsuların, kayaçların, iklimin ve yerkabuğu hareketlerinin etkisi vardır. Ovalar, oluşum şekillerine göre farklı isimler alır.
Türkiye’deki ovaların oluşum şekilleri şunlardır:
-
Delta ovaları: Akarsuların karalar üzerinden taşıdığı kum, mil, kil gibi alüvyonları denize döküldüğü ağız kısmında biriktirmesi sonucu oluşan ovalardır. Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrili olduğu için çok sayıda delta ovası bulunur. Delta ovaları alüvyal dolgularda oluştuğu için tarımsal potansiyeli yüksek verimli alanlardır. Örneğin, Çukurova, Bafra, Balat, Menemen delta ovalarıdır.
-
Tektonik ovalar: Yerkabuğunun kırılma ve çökmeleri sonucu oluşan çukur alanların alüvyonlarla dolmasıyla oluşan ovalardır. Türkiye’deki tektonik ovalar genellikle iç bölgede ve deprem kuşağı üzerinde bulunur. Tektonik ovaların yükseltileri batıdan doğuya gidildikçe artar. Örneğin, Bursa, İzmir, Konya, Malatya tektonik ovalarıdır.
-
Karstik ovalar: Kalkerli kayaçların erimesi sonucu oluşan çukur alanların alüvyonlarla dolmasıyla oluşan ovalardır. Türkiye’deki karstik ovalar genellikle Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde bulunur. Karstik ovalarda yeraltı suları gelişmiştir. Örneğin, Antalya, Elmalı, Karaman karstik ovalarıdır.
-
Göl tabanı ovaları: Eski göl tabanlarının alüvyonlarla dolmasıyla oluşan ovalardır. Türkiye’deki göl tabanı ovaları genellikle İç Anadolu Bölgesi’nde bulunur. Göl tabanı ovaları tuzlu ve killi topraklara sahiptir. Örneğin, Tuz Gölü, Eskişehir göl tabanı ovalarıdır.
-
Volkanik ovalar: Volkanların püskürttüğü lav ve küllerin biriktirmesiyle oluşan ovalardır. Türkiye’deki volkanik ovalar genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunur. Volkanik ovalarda toprak verimli ve killidir. Örneğin, Erzurum-Kars volkanik ovasıdır.
-
Taban seviyesi ovaları: Akarsuların aşındırmasıyla oluşan vadi tabanlarının genişlemesiyle oluşan ovalardır. Türkiye’deki taban seviyesi ovaları genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunur. Taban seviyesi ovaları engebeli arazilerde yer alır. Örneğin, Muş taban seviyesi ovasıdır.
-
Dağ eteği ovaları: Dağların eteklerinde akarsuların biriktirdiği alüvyonlarla oluşan küçük düzlüklerdir. Türkiye’deki dağ eteği ovaları her bölgede bulunabilir. Dağ eteği ovaları tarıma elverişli arazilerdir. Örneğin, Adana, Amasya, Tokat dağ eteği ovalarıdır.
-
Dağ içi ovaları: Dağların içinde bulunan çukur alanların alüvyonlarla dolmasıyla oluşan ovalardır. Türkiye’deki dağ içi ovaları genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunur. Dağ içi ovaları yüksek rakımlı ve soğuk iklimli arazilerdir. Örneğin, Erzincan, Hakkari dağ içi ovalarıdır.
