Koşul sonuç cümlesi, Türkçede bir olayın veya durumun gerçekleşmesinin başka bir olaya veya duruma bağlı olduğunu ifade eden cümlelerdir. Bu tür cümlelerde genellikle iki bölüm bulunur:
-
Birinci bölüm (koşul yargısı): Bir durumun veya olayın gerçekleşme şartını belirtir.
-
İkinci bölüm (sonuç yargısı): İlk bölümde belirtilen koşula bağlı olarak ortaya çıkan sonucu ifade eder.
Koşul sonuç cümlelerinde sıkça kullanılan yapılar şunlardır:
-
“-se, -sa” eki ile kurulan şart kipi yapıları (Örneğin: “Eğer yağmur yağarsa, pikniğe gidemeyiz.”)
-
“Eğer”, “şayet”, “madem ki” gibi bağlaçlarla desteklenen yapılar (Örneğin: “Madem ki çok seviyorsun, ona bir mektup yaz.”)
Bu cümlelerde, koşul ve sonuç arasında mantıksal bir bağlantı olmalıdır ve koşul yargısı genellikle şart kipine göre çekimlenir. Örnekler:
-
Eğer sabah erken kalkarsan, güne daha verimli başlarsın. (Koşul: Sabah erken kalkmak, Sonuç: Günü verimli başlamak)
-
Sınavına iyi çalışırsan, yüksek not alabilirsin. (Koşul: İyi çalışmak, Sonuç: Yüksek not almak)
Bu yapılar, Türkçe’de olaylar arasındaki koşul-sonuç ilişkisini anlatmak için sıklıkla kullanılır ve dilin ifade gücünü artırır.
Koşul Sonuç Cümlelerine Örnekler
➥ Beş dakika beklerseniz müdürle görüşebilirsiniz.
➥ Ödevlerini erken bitirirsen diziyi izleyebilirsin.
➥ Akşam konsere gideriz ama siz de bana işimi bitirmemde yardım edeceksiniz.
➥ Yunus Emre’nin Türkçeye olan katkıları konulu ödevinde yardımcı olurum fakat sen de matematik ödevimde bana yardımcı olacaksın.
➥ Akşama geri getirmek üzere bisikletimi alabilirsin.
➥ Kimliğini unutursan sınava giremezsin.
➥ Kilo vermek istiyorsan düzenli egzersizlere başlamalısın.
➥ Hele bir kardeşin okuldan gelsin ondan sonra nereye gideceğimize karar veririz.
➥ Çocuğunu ben bakarım, sen yeter ki doğru düzgün bir iş bul.
➥ Su altı yaşamı hakkında bilgi edinmek istiyorsan belgesel seyretmelisin.
➥ Telefonda oyun oynayabilirsin fakat sonra evi temizlememde yardım edeceksin.
➥ Tüm notlarım beş gelirse babam bana tablet alacak.
➥ Suat abiyi anlamak istiyorsan, doğup büyüdüğü yerleri gezmelisin.
➥ Hızlı okumak için cümleleri bütün halde görebilmek gerekir.
➥ Terli terli su içersen boğazların şişer, hasta olursun.
➥ Raporları teslim etmeyi biraz daha ertelersen işten kovulacaksın.
➥ Ülkemizin teknolojik gelişim sürecinin hızlanması için araştırma ve geliştirme çalışmalarının desteklenmesi gerekir.
➥ Yine sözümü kesecek olursa bir daha konuşmam.
➥ Ablamı okutsalardı şimdi çok iyi bir diş hekimi olabilirdi.
➥ O kapıdan çıkarsan bir daha bu eve dönemezsin.
➥ Yemeği yakmasaydın bu saatte açık dükkan bulmak zorunda kalmayacaktık.
➥ Yarın kar yağarsa vali okulları tatil edecek.
➥ Odasına girildiğini anlarsa çok kızar.
➥ Akşama babam erken gelirse yarınki gezi için konuşacağım.
➥ Şu son ünlü daralması sorularını da çözdüm mü bugünlük çalışmam bitecek.
➥ Akşama gelirken yufka alırsan sana börek yaparım.
➥ Öğretmen ders anlatırken başka şeylerle uğraşma yerine dikkatlice dinlerseniz, bütün sınavlarda başarılı olursunuz.
➥ Tatilde çektirdiğimiz fotoğrafları e-posta ile bana atarsan, ben de götürüp fotoğrafçıya bastırırım.
➥ Buraya bir üst geçit koysalar kaza falan olmayacak.
➥ Zamanında buradan bir arsa alsaydık şimdi zengin olmuştuk.
