“Bayan” kelimesinin kökeni ve tarihsel gelişimi hakkında birkaç farklı görüş bulunmaktadır:
Türkçe Kökenli: “Bayan” kelimesi, Türkçe’de kadınların ad veya soyadlarının önüne getirilen bir saygı sözcüğüdür. Türkçede kullanımının erkekler için kullanılan “bay” sözcükle beraber Cumhuriyet’ten sonra İngilizce’deki Ms. hitabının Türkçe karşılığı olarak kullanılmaya başlandığı sanılmaktadır.
Moğolca Kökenli: “Bayan” kelimesinin kökeni Moğolca olup, ‘zengin, dokunulmaz, kutsal’ gibi anlamlar taşır.
Fransızca ve İngilizce Karşılığı: 1935 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile “ağa”, “hacı”, “hafız”, “hoca”, “efendi”, “bey”, “beyefendi”, “hanım”, “hanımefendi”, “paşa”, “hazret” gibi feodaliteye ait unvan ve lakapların kullanılması yasaklandı. Bu durum ise aslında nezaket gerektiren hitap durumlarında yeni bir sözcük bulunmasını gerekli kıldı. Bu sebeple Fransızca “madam” (madame) ve mösyö (monsieur) ve İngilizce “lady” ve “gentleman” sözcüklerinin karşılığı olacak biçimde “bay” ve “bayan” sözcüklerinin kullanıma girdiğini görebiliriz.
Bu bilgiler ışığında, “bayan” kelimesinin kökeni ve tarihsel gelişimi hakkında kesin bir sonuca varmak zordur ve konu hala tartışmalıdır. Her bir görüş, kelimenin kökeni ve kullanımı hakkında farklı bir bakış açısı sunmaktadır.
