12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 22,23 Cevapları - Meb yayınları

Question

DİL-ZAMAN

(...)

Dil, olmuş bitmiş, sona ermiş, son şeklini almış, belli bir kalıba dökülmüş ve donmuş bir varlık değildir. O, kuralları içinde, başlangıçtan beri, kesintisiz bir şekilde devam etmiş, bu devamlılık içinde, kendini yenileyerek bazı değişikliklere uğramıştır.

Dilde durmak bilmeyen bir hareketlilik vardır. Bu hareketlilik sayesinde dil, toplum ihtiyaçlarına göre kendini daima yenilemiş ve değiştirmiştir. Bunu da kendi kurallarına uygun yapmıştır. Dışardan gelen zorlamaları hiç kabul etmemiş, bünyesine zorla sokulan unsurları da bu hareketlilik sayesinde kolaylıkla atabilme, değiştirme kabiliyetini her zaman göstermiş veya onları yapısına uydurmuştur.

Dil, toplum hayatı ile birlikte yürür. Toplumdaki değişmeler dile de yansır. Bunun için dilin kelime varlığı son şeklini almış, tamamlanmış, altına çizgi çekilmiş bir sayı değildir. Dil, yeni nesne ve kavramlara kendi imkânları ile yeni karşılıklar bulur. Dil, durmadan yeni kelimeler üretir. Ancak Sümerce, Hititçe, Toharca gibi ölü dillerin söz varlığı değişmez, yazılı metinlerde ne varsa hepsi o kadardır.

Dil, anlatıma alacağı varlık, duygu ve düşünceleri ifade edecek kelimeleri kendi imkânları ile bulamayınca başka dillerden kelime alır. Ancak bunları kendi mantık ve ses yapısına göre değiştirir, millîleştirir.

Dil, bizim onu öğrenebilme hızımızdan daha hızlı değişmez. Değişecek olsa ne konuşabilir, ne yazabilir ne de toplumla geniş ölçüde rahatlıkla anlaşabiliriz. Dilin hızlı ve zorla değiştirilmesi toplumda sarsıntılar, kopukluklar meydana getirir.

(...)

1. Metinde anlatılan özelliklerini göz önünde bulundurarak dilin tanımını yapınız.

2. Dilin donmuş bir varlık olmadığını, metinden örnek cümleler bularak açıklayınız.

3. Bir dilin başka dillerden etkilenmeden varlığını sürdürmesi mümkün müdür? Düşüncelerinizi metinden hareketle anlatınız.

4. Okuduğunuz metinde yazar ile anlatıcının aynı kişi olmasını neye bağlıyorsunuz?

5. Metindeki düşünceyi geliştirme yollarını belirleyerek bunların anlatım biçimine katkısını açıklayınız.

6. Metindeki temanın metnin dil ve anlatımını nasıl etkilediğini nedenleriyle açıklayınız.

7. Metindeki ana düşünceyi ve yardımcı düşünceleri belirleyiniz. Belirlediğiniz cümleleri aşağıdaki şemalara yazınız.

Ana Düşünce 

…………………………

Yardımcı Düşünceler

…………………………….

8. Dilin tarih içindeki değişimini etkileyen unsurları metinden yola çıkarak açıklayınız.

Answer 1

Bu metin, dilin dinamik ve sürekli gelişen bir varlık olduğunu vurguluyor. İşte sorularınıza yönelik cevaplarım:

1. Dilin Tanımı: Dil, toplumun ihtiyaçlarına göre kendini yenileyen, değişen ve gelişen canlı bir sistemdir. Kurallar içinde evrilen, ancak dış etkenlere direnç göstererek kendi yapısına uygun şekilde adapte olan bir iletişim aracıdır.

2. Donmuş Bir Varlık Olmadığı: Metinde geçen “Dilde durmak bilmeyen bir hareketlilik vardır.” ve “Dil, toplum ihtiyaçlarına göre kendini daima yenilemiş ve değiştirmiştir.” cümleleri, dilin statik olmadığını, sürekli hareket halinde ve gelişim içinde olduğunu gösterir.

3. Başka Dillerden Etkilenme: Bir dilin tamamen izole bir şekilde var olması zordur çünkü diller, toplumların etkileşimiyle şekillenir. Metinde belirtildiği gibi, dil ihtiyaç duyduğunda başka dillerden kelime alır ve bunları kendi yapısına uydurarak millileştirir.

4. Yazar ve Anlatıcı: Metinde yazar ve anlatıcının aynı kişi olduğunu düşündüren, metnin öznel yargılar içermesi ve yazarın kendi görüşlerini doğrudan ifade etmesidir.

5. Düşünceyi Geliştirme Yolları: Metinde tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılmıştır. Bu yöntemler, anlatımı zenginleştirerek okuyucunun konuyu daha iyi anlamasına katkı sağlar.

6. Temanın Etkisi: Metnin teması, dilin canlılığı ve değişimi üzerine kurulu olduğu için, anlatımı da dinamik ve akıcı kılar. Bu tema, metnin dilini ve yapısını etkileyerek okuyucuya dilin sürekli evrim geçirdiği hissini verir.

7. Ana ve Yardımcı Düşünceler:

   • Ana Düşünce: Dil, sürekli değişen ve gelişen canlı bir varlıktır.
   • Yardımcı Düşünceler: Dil, toplumun ihtiyaçlarına göre kendini yeniler; dış etkenlere direnç gösterir; yeni kelimeler üretir; ölü diller değişmez; diller birbirlerinden etkilenir.

8. Dilin Değişimini Etkileyen Unsurlar: Toplumsal değişimler, teknolojik gelişmeler, kültürel etkileşimler ve ihtiyaçlar dilin değişimini etkileyen başlıca unsurlardır. Metinde, dilin toplum hayatıyla birlikte yürüdüğü ve toplumdaki değişmelerin dile yansıdığı belirtilmiştir.