Fiil çatısının sadece yüklemi fiil olan cümlelerde aranmasının sebebi, çatı konusunun doğrudan fiillerin sahip olduğu bir özellik olmasıdır.
Çatı dediğimiz şey, bir fiilin cümlede özne (işi yapan) ve nesne (işten etkilenen) ile kurduğu anlam ve yapısal ilişkidir.
-
Fiil: Fiiller, bir hareket, bir iş veya bir oluş bildirir. Bu hareketin kim tarafından yapıldığı (özne-yüklem ilişkisi) ve bir şeyi etkileyip etkilemediği (nesne-yüklem ilişkisi) incelenir. Etken, edilgen, geçişli, geçişsiz gibi çatı türleri bu iş, hareket ve oluş bildirme özelliğinin çeşitleridir.
-
İsim: İsimler ise bir varlığın, kavramın veya durumun adını bildirir; iş, hareket veya oluş bildirmezler. Yüklemi isim olan cümlelerde fiilin taşıdığı türden bir "eylemi yapma" veya "eylemden etkilenme" durumu söz konusu değildir, sadece bir durum tespiti veya eşitlik söz konusudur.
Bu nedenle, bir cümlenin yüklemi fiil değil de isim ise, fiile ait olan çatı özelliği de o cümlede doğal olarak bulunmaz ve aranmaz. Örneğin, "O, iyi bir öğrencidir" cümlesinde "öğrenci" bir isimdir ve bir hareket bildirmediği için bu isimde edilgenlik, işteşlik veya geçişlilik gibi bir çatı özelliği incelenemez.
