Mitoz bölünme, bir ana hücrenin iki genetik olarak özdeş yavru hücreye bölündüğü bir süreçtir. Mitozun dört ana evresi vardır ve her bir evre, hücrenin bölünme sürecinde spesifik işlevleri yerine getirir. İşte mitoz bölünmenin evreleri ve özellikleri:
1. Profaz
-
Kromatin Yoğunlaşması: Kromatin, yoğunlaşarak görünür kromozomları oluşturur. Her kromozom, iki kardeş kromatid içerir.
-
Sentrozomların Hareketi: Sentrozomlar (hayvan hücrelerinde) hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder ve mitotik iğcik (spindle) yapısını oluşturur.
-
Nükleer Zarfın Dağılması: Nükleer zar çözülür ve çekirdekçik kaybolur, böylece mitotik iğcik mikrotübülleri kromozomlara erişebilir.
-
Mitotik İğcik Oluşumu: Mitotik iğcik, mikrotübüllerden oluşur ve bu yapılar, kromozomların kinetokorlarına bağlanır.
2. Metafaz
-
Kromozomların Metafaz Plakasına Yerleşmesi: Kromozomlar, hücrenin ekvator düzleminde (metafaz plakası) hizalanır. Her kromozomun kinetokoru, mitotik iğcik mikrotübüllerine bağlanır.
-
Kinetokorların Bağlanması: Her iki kardeş kromatidin kinetokoru, mitotik iğcik mikrotübüllerine bağlanır ve her iki kutba doğru çekilmek üzere hazırlanır.
3. Anafaz
-
Kardeş Kromatidlerin Ayrılması: Kardeş kromatidler, sentromerlerin ayrılmasıyla birbirinden ayrılır ve mitotik iğcik mikrotübülleri tarafından zıt kutuplara çekilir.
-
Sentromerlerin Çözülmesi: Sentromerler ayrılır, böylece kromatidler serbest kalır ve hareket etmeye başlar.
4. Telofaz
-
Kromozomların Dekondansasyonu: Ayrılan kromatidler, kromatin formuna geri döner ve kromozomlar uzun ve ince hale gelir.
-
Nükleer Zarfın Yeniden Oluşumu: Her iki yeni çekirdek çevresinde nükleer zar yeniden oluşur ve çekirdekçikler yeniden belirir.
-
Mitotik İğciklerin Dağılması: Mitotik iğcik mikrotübülleri çözülür ve kaybolur.
Sitozinezi (Hücre Bölünmesi)
-
Hayvan Hücrelerinde: Sitozinezi, hücre zarının ortada sıkışarak iki yeni hücre oluşturduğu "boğumlanma" ile gerçekleşir.
-
Bitki Hücrelerinde: Bitki hücrelerinde, hücre duvarı ile çevrili hücrelerde yeni bir hücre duvarı (orak) oluşturularak iki yeni hücre meydana gelir.
Bu evreler, mitozun düzenli bir şekilde gerçekleşmesini ve iki yavru hücrenin genetik olarak özdeş olmasını sağlar.
