Türkiye’deki akarsuların genel özellikleri, coğrafi konum, iklim, yeryüzü şekilleri, yer altı suları gibi etkenlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Ancak, Türkiye’deki akarsuların bazı ortak özellikleri de vardır. Bunlar şöyle sıralanabilir:
-
Türkiye’deki akarsuların debileri (taşıdıkları su miktarı) genellikle düşüktür. Bu, yağış rejiminin düzensizliği, buharlaşmanın fazlalığı, yer altı sularının yetersizliği ve akarsu havzalarının darlığı gibi nedenlerle açıklanabilir.
-
Türkiye’deki akarsuların akış hızları yüksektir. Bu, yatak eğimlerinin fazlalığı, yüzey akışının hızlı olması ve akarsu yataklarının darlığı gibi nedenlerle açıklanabilir.
-
Türkiye’deki akarsuların aşındırma gücü ve taşıdıkları alüvyon düzeyi fazladır. Bu, akış hızlarının yüksekliği, yatak eğimlerinin fazlalığı, yağışların şiddetli olması ve toprağın erozyona karşı direncinin azlığı gibi nedenlerle açıklanabilir.
-
Türkiye’deki akarsuların hidroelektrik enerji potansiyelleri oldukça yüksektir. Bu, akış hızlarının yüksekliği, yatak eğimlerinin fazlalığı ve suyun potansiyel enerjisinin kinetik enerjiye dönüşmesi gibi nedenlerle açıklanabilir.
-
Türkiye’deki akarsuların rejimleri (yıl içindeki su miktarındaki değişim) genellikle düzensizdir. Bu, yağış rejiminin düzensizliği, kar erimelerinin etkisi, yer altı sularının katkısının azlığı ve insan faaliyetlerinin etkisi gibi nedenlerle açıklanabilir.
-
Türkiye’deki akarsuların boyları genellikle kısadır. Bu, ülkenin doğu-batı yönlü uzanımının fazla olması, denize yakın olması ve dağların denize paralel uzanması gibi nedenlerle açıklanabilir. Fırat ve Dicle nehirleri dışında Türkiye’deki akarsuların boyları 500 km’den azdır.
-
Türkiye’deki akarsuların denge profilleri (yatak eğiminin giderek azalması) genellikle oluşmamıştır. Bu, jeolojik yapının genç olması, tektonik hareketlerin devam etmesi ve iklim koşullarının değişkenliği gibi nedenlerle açıklanabilir. Denge profiline ulaşmamış olan akarsular ulaşıma elverişli değildir. Sadece Bartın Çayı küçük ölçekli olarak ulaşıma kullanılır.
