Küçük ünlü uyumu, Türk alfabesindeki sesli harfler üzerinden ele alınmış kurallar bütünüdür. İsim ve fiil soylu kelimelerin tamamında düzlük ve yuvarlık kuralına küçük ünlü uyumu denir. Bu kuralın büyük ünlü uyumundan en önemli farkı, kelimenin tamamına değil, iki hece arasındaki uyuma bakılmasıdır.
Küçük ünlü uyumu, aşağıdaki şekilde işler:
-
Bir kelimenin ilk hecesinde eğer düz ünlü (a, e, ı, i) yer alıyorsa, ondan sonraki hecelerde mutlaka düz ünlü barındırmak zorundadır.
-
Eğer bir kelimenin ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) bulunuyorsa, bir sonraki hece aynı şekilde yuvarlak (u, ü,) ya da düz-geniş (a, e) ile bitmek zorundadır.
Örneğin:
-
İlk hece a, e, ı, i = sonraki hece a, e, ı, i
-
İlk hece o, ö, u, ü, = sonraki hece u, ü ya da a, e
Örnek kelimeler:
-
Uyan kelimeler: Fidanlık = i (düz), a (düz), ı (düz); Yorgunluk = o (yuvarlak), u (yuvarlak), u (yuvarlak)
-
Uymayan kelimeler: Savunmak = a (düz), u (yuvarlak), a (düz); Müzikçi = ü (yuvarlak), i (düz), i (düz)
Bununla birlikte, tek heceden meydana gelen sözcüklerde, bitişik yazılan kelimelerde ve Türkçeye yabancı bir dilden girmiş olan kelimelerde küçük ünlü uyumu aranmamaktadır.
