İsimden fiil yapan ekler, isim kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türeten eklerdir. İsim fiil yapım eklerini alan sözcükler fiil gövdesini oluşturur. İşte isimden fiil yapan ekler ve örnek cümleler:
-
-ar, -er: Kış aylarında hava çok çabuk ‘kararıyor’. İki gündür hasta olduğundan dolayı yüzü ‘sararmış’. Doktorun iğne vurmuş olduğu yer ‘kızardı’.
-
-la, -le: Yıllar boyunca hep yollarını ‘gözledik’. Sabah erken kalkıp bahçeyi ‘suladım’. Neden böyle davrandığını gerekçeleri ile birlikte ‘sıraladı’. Niçin benden uzaklaştığını ‘açıkla’ lütfen.
-
-lan, -len: Ağır koltuğu tek başına ‘sırtlandı’. Hikmet amca, görmeyeli ne kadar ‘yaşlanmış’. Neşet Ertaş’ın türkülerini ne zaman dinlesem ‘dertlenirim’.
-
-ık, -uk, -ük: Nerelerdesin, kaç zamandır ‘gözükmüyorsun’ ortalıklarda? Hiç bu kadar ‘gecikmezdi’.
-
-kır, -kür, -kur: İnsan bazen ‘haykırsa’ da sesini duyan olmaz.
-
-leş, -laş: Her şeyi bir kenara bırakıp derslerine ‘yoğunlaştı’. Hem fıkıh hem de kelam ilminde ‘uzmanlaştı’. Bu sıralar tedbir amaçlı denetimler çok ‘sıklaştı’. Aşkın çekim gücüne dayanamayıp ‘yakınlaştılar’. Görmeyeli ne kadar ‘güzelleşmişsin’. Ukala tavırları beni kendisinden ‘uzaklaştırdı’. Doktorun verdiği ilaçlar işe yaradı ve kısa bir sürede ‘iyileşti’.
-
-al, -el: Son zamanlarda işleri ‘düzeldi’. Yoğun bakıma alınan hasta sayısı ‘azaldı’.
-
-sa, -se: Sen sen ol sakın rakiplerini ‘küçümseme’. Durumun bu kadar ciddi olduğunu bilmediğim için ilk başlarda ‘önemsemedim’.
Bu eklerden oluşturulan kelimelerden bazıları cümle içerisinde fiilimsi olarak da görev alır. Örneğin: Eksilen, Artan, Bırakan.
