Nutuk’ta, Türk milletinin kaderini doğrudan etkileyen ve Milli Mücadele sürecini şekillendiren önemli antlaşmalara geniş yer verilmiştir. Bu antlaşmalar, Atatürk’ün anlatımıyla hem eleştirilmiş hem de tarihî gelişim süreci içinde değerlendirilmiştir. İşte Nutuk’ta ele alınan başlıca antlaşmalar:
1. Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918):
Atatürk, Nutuk’ta bu antlaşmaya büyük bir eleştiriyle yaklaşır. Bu belge, Osmanlı Devleti’nin fiilen sona ermesine neden olan ve Anadolu’nun işgaline zemin hazırlayan bir teslim belgesi olarak değerlendirilir. Mondros’un imzalanmasıyla birlikte, Anadolu toprakları itilaf devletleri tarafından işgal edilmeye başlanmış, bu da Milli Mücadele’nin başlamasına zemin hazırlamıştır.
2. Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920):
Nutuk’ta en sert eleştirilen antlaşmalardan biridir. Atatürk, bu antlaşmayı Türk milletine vurulmak istenen en ağır darbe olarak tanımlar. Sevr, Osmanlı topraklarını paylaşan, Türk milletini yok sayan bir antlaşma olarak sunulur. Ancak Atatürk, bu antlaşmanın hiçbir zaman millet tarafından kabul edilmediğini ve geçersiz olduğunu açıkça ifade eder.
3. Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923):
Nutuk’ta olumlu bir şekilde ele alınan bu antlaşma, Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan, bağımsızlığı ve sınırları güvence altına alan en önemli belgedir. Atatürk, Lozan Antlaşması’nı Türk milletinin büyük fedakârlıklarla kazandığı zaferin siyasi alandaki bir onayı olarak görür. Bu antlaşma, Sevr’in geçersizliğini ilan eden ve yeni Türk devletinin temelini atan tarihi bir başarıdır.
Bu üç antlaşma, Nutuk’ta hem tarihsel bağlamlarıyla hem de Atatürk’ün değerlendirmeleriyle birlikte anlatılır. Böylece Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin hangi şartlarda ve hangi engelleri aşarak başarıya ulaştığı ayrıntılı bir şekilde ortaya konur.
