Deneme ve makale türleri, düşünce yazıları olmalarına rağmen temel yaklaşımları ve amaçları bakımından birbirinden ayrılır.
Deneme, bir yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini, duygu ve düşüncelerini kesin yargılara varmadan, kanıtlama amacı gütmeden samimi bir dille anlattığı yazı türüdür. Denemede konu sınırlaması yoktur ve yazar, sanki okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi "ben" merkezli bir yaklaşımla, içten bir üslupla yazar. Denemenin en belirgin özelliği öznelliğidir, yani yazar kendi düşüncelerini ortaya koyar.
Makale ise herhangi bir konuda bilgi vermek, bir düşünceyi, bir tezi kanıtlamak veya bir gerçeği açıklamak amacıyla yazılan bilimsel ve ciddi bir yazı türüdür. Makalede yazarın kişisel duyguları ön planda değildir, aksine nesnel bir dil ve mantıksal bir sıra takip edilir. Makalenin amacı okuyucuyu bilgilendirmek ve ileri sürülen düşüncenin doğruluğunu çeşitli delillerle, verilerle ve örneklere kanıtlamaktır.
Temel fark, denemenin öznel, samimi ve kanıtlama amacı gütmeyen bir yaklaşımla yazılması; makalenin ise nesnel, ciddi ve kanıtlama amacı güden bilimsel bir yöntemle yazılmasıdır.
