4. Bölüm Sonu Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları
A. Değerlendirme Soruları
Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1. Büyük ve küçük kan dolaşımında kanın izlediği yolu belirtiniz.
Cevap:
Büyük ve küçük kan dolaşımı, insanlarda ve diğer omurgalılarda bulunan kapalı dolaşım sisteminin iki bölümüdür. Büyük kan dolaşımı, kalpten çıkan temiz kanın vücut organlarına taşınması ve organlardan toplanan kirli kanın kalbe geri getirilmesi işlemidir. Küçük kan dolaşımı ise kalpten çıkan kirli kanın akciğerlere taşınması ve akciğerlerden temizlenen kanın kalbe geri getirilmesi işlemidir. Aşağıda bu iki dolaşımın izlediği yolları ayrıntılı olarak görebilirsiniz. Devamı
2. Kalp atış hızını artıran etmenler nelerdir?
Cevap:
Kalp atış hızı, kalbin dakikada kaç kez kasıldığını gösteren bir ölçüdür. Kalp atış hızı, yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite, sağlık durumu gibi faktörlere göre değişebilir. Devamı
3. Kılcal damarların vücudumuzda geniş bir yüzey oluşturmasının önemini açıklayınız.
Cevap:
Kılcal damarlar, vücuttaki en küçük kan damarlarıdır. Atardamarlar ile toplardamarlar arasında yer alırlar ve dokularla etkileşimi en yoğun olan kan damarlarıdır. Kılcal damarların vücudumuzda geniş bir yüzey oluşturmasının önemi hakkında aşağıda ayrıntılı bilgiler bulabilirsiniz. Devamı
4. Kılcal damarlarda kan akış hızının düşük olmasını ve bunun sağladığı yararı nasıl açıklarsınız?
Cevap:
Kılcal damarlarda kan akış hızının düşük olmasını ve bunun sağladığı yararı şöyle açıklayabiliriz: Devamı
5. Lenf sisteminin organizmaya sağladığı yararları açıklayınız.
Cevap:
Lenf sisteminin organizmaya sağladığı yararları şöyle açıklayabiliriz: Devamı
6. Kulakçıklar kasıldığında kalpte hangi olaylar gerçekleşir?
Cevap:
Kulakçıklar, kalbin üst bölümünde bulunan ve kanı karıncıklara aktaran iki odacıktır. Kulakçıkların kasılması, kalbin çalışmasının bir parçasıdır. Devamı
7. Damar sertliğinin nedenlerini ve hangi olumsuzluklara yol açabileceğini açıklayınız.
Cevap:
Damar sertliği, arter duvarlarında esnekliğini kaybederek sertleşmesine neden olan bir durumdur. Bu durum, damar içinde plak adı verilen birikimlerin oluşmasına yol açar. Plaklar başta yağ hücreleri, kolesterol, hücresel atıklar, kalsiyum gibi maddelerden oluşur. Damar sertliği arterlerde daralmalara neden olur ve kanın diğer organlara yeteri kadar ve zamanında ulaşmasını engelleyebilir. Devamı
8. Vücudun doğal korunma yolları nelerdir?
Cevap:
Vücudun doğal korunma yolları, vücudu dışarıdan gelebilecek mikroplara, toksinlere ve zararlı maddelere karşı savunan fiziksel, kimyasal ve biyolojik mekanizmalardır. Vücudun doğal korunma yolları şu şekilde sınıflandırılabilir: Devamı
9. Bağışıklık nedir? Aktif bağışıklık nasıl sağlanır?
Cevap:
Bağışıklık, vücudun hastalık yapıcı mikroorganizmalara veya yabancı maddelere karşı savunma yapma yeteneğidir. Bağışıklık iki türlü olabilir: doğal bağışıklık ve kazanılmış bağışıklık. Doğal bağışıklık, doğuştan gelen ve özgül olmayan bir savunma sistemidir. Kazanılmış bağışıklık ise, hayat boyunca edinilen ve özgül olan bir savunma sistemidir. Kazanılmış bağışıklık da ikiye ayrılır: aktif bağışıklık ve pasif bağışıklık. Devamı
10. Alerji nedir? Alerjilerde bağışıklık sisteminin rolünü açıklayınız.
Cevap:
Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan yabancı maddelere (alerjenlere) karşı aşırı duyarlılık göstermesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Alerjenler, polen, toz, hayvan tüyü, böcek sokması, gıda, ilaç gibi pek çok madde olabilir. Alerjiye neden olan bağışıklık sistemi vardır. Bu iki sistem denge halindedir. Mikroplara karşı olan bağışıklık sistemi zayıflarsa alerjik hastalıklar ortaya çıkar. Bu nedenle mikroplara karşı olan bağışıklık sisteminin zayıflatılmaması gerekir. Devamı
B. Boşluk Doldurma
Aşağıdaki ifadelerde noktalı yerleri tablo içinde verilen sözcükleri kullanarak uygun şekilde tamamlayınız.
1. Kalp kasına miyokart denir.
2. Karıncıklardan çıkan atardamarlarda yarım ay kapakçıkları bulunur.
3. Kalbin kasılmasına sistol, gevşemesine diastol denir.
4. Otonom sinir sistemine ait vagus siniri kalp atış hızını yavaşlatır.
5. Kalp atışlarını tiroksin ve adrenalin hormonları hızlandırır.
6. Hücrelerin bir virüsle karşılaştıklarında oluşturdukları savunma proteinine interferon denir.
7. B lenfositleri humoral bağışıklıkta rol oynar.
8. Hücreler arası boşluklarda biriken fazla sıvı lenf damarları ile kan dolaşımına taşınır.
9. Plazma hücreleri antikor üreterek vücut savunmasında rol oynar.
10. Kan pulcukları pıhtılaşma olayında rol oynayan özel bir protein üretir.
C. Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduklarını karşılarına yazınız.
1. Kan ile vücut hücreleri arasındaki madde alışverişi, doku sıvısı aracılığı ile olur. (D)
2. Küçük kan dolaşımı kalbin sağ karıncığında başlar, sol kulakçıkta biter. (D)
3. Miyokart, kalbin sol karıncığında diğer bölmelerden daha kalındır. (D)
4. Kalp hücreleri, kulakçık ve karıncıkları dolduran kandan besin ve O2 alır. (Y)
5. Akyuvar hücrelerinin hızla çoğalması sonucu anemi oluşur. (Y)
6. Özgül bağışıklıkta T ve B lenfositleri görevlidir. (D)
7. Aşı ve serum, pasif bağışıklık sağlar. (Y)
8. Lenf kılcal damarları, lenf atardamarı ile bağlantılıdır. (Y)
9. Bir canlıda antikor oluşumuna neden olan yabancı maddelere antijen denir. (D)
10. Kan pulcukları, kemik iliğindeki büyük hücrelerin parçalanması ile oluşur. (D)
Ç. Değerlendirme Testi
Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.
1. Yukarıdaki grafikte kandaki CO2 miktarının zamana bağlı değişimi gösterilmiştir. Bu grafiğe göre kan, aşağıda belirtilen hangi damardan geçmektedir?
A) Doku kılcalı B) Alt ana toplardamar C) Karaciğer toplardamarı D) Alveol kılcalı E) Aort
Cevap: D
2. I. Üst ana toplardamar
II. Akciğer toplardamarı
III. Akciğer atardamarı
IV. Karaciğer atardamarı
Yukarıda verilen damarların taşıdığı O2 miktarı azdan çoğa doğru nasıl sıralanabilir?
A) II, IV, I ve III B) III, IV, II ve I C) I, III, IV ve II D) III, I, II ve IV E) III, I, IV ve II
Cevap: E
3. Yukarıda gösterilen doku kılcalının I, II ve III numaralı bölümlerindeki O2 miktarı ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
A) I = III B) III < I C) I < III D) III = II < I E) I = II = III
Cevap: B
4. Kan, aşağıda verilen damarların hangisinden geçerken akış hızı en düşük değerdedir?
A) Akciğer atardamarı
B) Akciğer toplardamarı
C) Alt ve üst ana toplardamar
D) Karaciğer üstü toplardamarı
E) Akciğer kılcalları
Cevap: E
5. Açlık durumunda aşağıda belirtilen damarlardan hangisinde kan glikoz değeri en yüksektir?
A) Karaciğer üstü toplardamarı
B) Karaciğer atardamarı
C) Böbrek atardamarı
D) Böbrek toplardamarı
E) Karaciğer kapı toplardamarı
Cevap: A
6. Aşağıda verilen organların hangisinden çıkan damar, kalbin sol kulakçığına kan getirir?
A) Karaciğer B) Böbrek C) Akciğer
D) Beyin E) Bacak ve bağırsaklar
Cevap: C
7. I. Aşı olmak
II. Kızamık geçirmek
III. Serum almak
Yukarıda belirtilenlerden hangisi ya da hangileri pasif bağışıklık sağlar?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III
Cevap: C
8. Kan serumunda aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
A) Glikoz B) Vitamin C) Antikor D) Alyuvar E) Mineral
Cevap: D
9. Bir lenfositin antikor üretimi sırasında hücre içindeki hangi organelin işlevi yoktur?
A) Mitokondri B) Sentrozom C) Çekirdek
D) Ribozom E) Endoplazmik retikulum
Cevap: B
10. Grip olan kişi tedaviden sonra iyileşiyor. Fakat kısa süre sonra yeniden ateşleniyor. Bu kişinin kanındaki antikor değişimini aşağıdaki grafiklerden hangisi gösterir?
Cevap: C
11. Bir hastalıkla ilgili olarak aşağıda belirtilen;
I. Antibiyotik verilmesi
II. Serum verilmesi
III. Aşı yapılması
IV. Hastalığın önceden geçirilmesi
olaylarından hangileri, aynı hastalık etkeni tekrar vücuda girdiğinde daha kısa sürede antikor üretimine yol açar?
A) Yalnız III B) I ve IV C) I ve II D) II ve III E) III ve IV
Cevap: E
